ITIL, ITSM, ITAM, ITOM Nedir?
Merhaba, bu yazımda ITIL’i herkesin rahatça anlayabileceği şekilde aykanca anlatmaya çalıştım
ITIL (Information Technology Infrastructure Library)
📖 BT’nin “kutsal kitabı” gibi düşün.
- İçinde Incident, Problem, Change, Request, Configuration gibi süreçler var.
- Amacı: BT hizmetlerini ölçülebilir, tekrarlanabilir ve denetlenebilir hale getirmek.
💡 Aykan sahnede: Şirketin karmaşık sistemlerinde bir sorun çıkıyor. “Bu olay Incident mi, yoksa Problem mi?” diye emin olamıyor. ITIL kitabını açıyor, doğru süreci bulup işini yoluna koyuyor.
ITSM (IT Service Management)
⚙️ ITIL’in pratikteki karşılığı, yani teoriyi mutfağa sokan şef.
- Ticketing sistemleri (Service Desk, Jira, ServiceNow vs.) üzerinden işler akar.
- KPI’lar, SLA’lar devreye girer.
- Süreç: Kullanıcı talep açar → kayıt sistemde sınıflanır → ekibe atanır → çözülür.
💡 Aykan sahnede: Bir kullanıcı “Laptopum bozuldu!” diye geliyor. Aykan ITSM aracıyla incident kaydını açıyor, ilgili ekibe paslıyor. SLA süresi dolmadan sorun çözülüyor, kullanıcı da “Vay be!” diyor.
ITAM (IT Asset Management)
💻 Donanım, yazılım, lisans… Kısacası şirketteki tüm varlıkların nüfus müdürlüğü.
- CMDB’de her şey kayıtlı: cihaz sahibi, lokasyon, garanti, bakım geçmişi.
- Lisanslar takipte, compliance kontrol altında.
💡 Aykan sahnede: Lisansın süresi bitmek üzere. Aykan “Son gün geldiğinde panik olmasın” diye önceden yenileme talebi açıyor. Ayrıca kaybolan bir cihazı CMDB’de bulup olayı tatlıya bağlıyor.
ITOM (IT Operations Management)
🌐 Altyapının kalp atışını dinleyen stetoskop.
- Sunucu uptime, ağ erişilebilirliği, uygulama performansı sürekli izlenir.
- Monitoring & Alerting araçları (Nagios, Zabbix, SCOM vs.) iş başında.
- İş sürekliliği için kritik.
💡 Aykan sahnede: Monitoring ekranında bir sunucunun CPU %95 olmuş. Alarm düşüyor. Aykan hemen aksiyon alıyor, sorun büyümeden çözülüyor. Kullanıcılar hiçbir şey hissetmeden günlük işine devam ediyor.
Süreçleri Kafada Netleştirmek İçin Küçük Rehber
- Incident olduğunda: “Kaydı aç, sınıflandır, çözümü uygula.”
- Change gerektiğinde: “Önce onay al, etki analizi yap, sonra uygula.”
- Problem çıkarsa: “Tekrarlayan olayların kök nedenini bul, kalıcı çöz.”
- Asset kaybolursa: “Önce kaydı kontrol et, sorumluyu bul, zimmeti güncelle.”
📌 Peki bunlar hangi alana giriyor?
- Incident / Change / Problem → ITSM (çünkü bunlar hizmet süreç yönetiminin parçasıdır).
- Asset → ITAM (çünkü cihaz, lisans ve varlık yönetimine aittir).
👉 Böylece kafalar karışmasın: ITSM kullanıcı sorunları ve süreçleri yönetir, ITAM varlıkların envanterini.
Özet
- ITIL → Teori, rehber, best practice.
- ITSM → Teorinin günlük hayattaki uygulaması.
- ITAM → Şirketin cihaz ve lisans defteri.
- ITOM → Altyapının sağlık kontrolü.
👉 Kısacası: ITIL kitabı yazar, diğerleri sahada oynar.
Aykan İNAL – www.aykaninal.com.tr
